Trà là một loại đồ uống quen thuộc lâu đời của người Việt Nam nói riêng và của người Á Đông nói chung. Mỗi một đất nước, mỗi dân tộc lại có thói quen thưởng thức trà khác nhau. Trong khi nghệ thuật uống trà ở Nhật Bản được nâng lên thành “đạo”, gọi là Trà đạo, thì ở Việt Nam, việc uống trà lại vô cùng bình dân, giản dị và thân thuộc trong đời sống của nhà nhà. Hãy cùng tìm hiểu về sự khác biệt của 2 nền văn hóa uống trà qua bài viết sau!
Mục lục
Trung Quốc được ghi nhận là “cái nôi” của việc thưởng trà, tuy nhiên cây chè lại là cây bản địa của Việt Nam, có thể gọi Việt Nam là một trong những quê hương của cây chè cổ. Trà với công dụng làm con người tỉnh táo đã trở thành thức uống giải khát của người Việt từ thế kỷ III. Không những thế, trà còn được nâng lên thành một nét phong tục, một thú vui thanh cao mà bình dị gắn bó với tâm hồn mỗi người Việt.
Ở Nhật Bản, cây trà bắt đầu được biết đến khi nhà sư Saicho mang từ Trung Quốc sang vào thế kỷ thứ VIII cùng với các tư tưởng văn hóa, nghề trồng trọt, Phật giáo. Tuy nhiên, trà chỉ thực sự chiếm vị trí quan trọng trong đời sống của người dân Nhật kể từ khi nhà sư Eisai gieo trồng trong vườn chùa, đồng thời quảng bá những lợi ích của trà về mặt y học. Tại đây, trà được nâng lên thành văn hóa trà đạo Nhật Bản – là sự kết hợp giữa tính Thiền của Phật giáo và sự giản dị trong văn hóa uống trà.
Trà cụ hay công cụ để pha trà của Việt Nam ngày xưa rất cầu kỳ vì mỗi vùng miền địa phương đều có các quy tắc dụng cụ khác nhau. Ấm pha trà phải là ấm đất được làm từ thứ đất sét đỏ, ấm mua về không thể dùng ngay bởi còn vương hơi đất và lửa, phải đun sôi qua nước tinh khiết nhiều lần. Tuy nhiên, trải qua nhiều thời kỳ xã hội, các dụng cụ để pha trà cũng được tinh giản và dần nhất quán, nhìn chung gồm: Bình pha trà, 1 chén tống để chuyên trà, chén uống trà, 1 khay, 1 thuyền ngâm bình vào nước nóng trước khi pha, 1 hộp đựng trà, 1 thìa gỗ hoặc tre múc trà. Loại trà thường dùng ở Việt Nam là trà lá.
Với Nhật Bản, để pha được những ấm trà ngon thì cần phải có những dụng cụ cơ bản nhất như: Kama – nồi đun nước có quai xách rời sẽ tháo ra khi vào buổi trà đạo. Nước từ ấm sẽ được lấy ra bằng Hishaku để rót vào bát; Tetsubin – ấm nước, thích hợp với kiểu pha trà rót nước trực tiếp từ ấm đun vào bát; Chawan – bát uống trà, những chiếc bát gốm thô sơ giản dị, và hơn nữa là được làm bằng tay. Ngoài ra còn có lò nhỏ để nấu nước, chổi pha trà, khăn để lau bát và một số trà cụ khác. Loại trà thường dùng trong văn hóa trà đạo Nhật Bản gồm trà lá, trà bột.
Cách thức pha trà của Việt Nam: Làm ấm bình trà và tách trà lên bằng nước sôi. Trà khô bỏ vào bình loại đất nung nhỏ cao cỡ 1/3 bình, dùng vòi nước sôi mắt cua dội từ trên cao xuống nhằm tạo ra một lực làm tan bụi bẩn trong trà, đổ đi nước đầu này để loại hết bụi bẩn trong trà và trà khô trong bình kịp thấm không nổi lềnh bềnh nữa. Lần hai sẽ đổ nước cao tràn miệng bình để khi đậy nắp lại, bọt bẩn trào ra hết, rồi dội nước sôi lên nắp, cũng nhằm giữ nhiệt độ cao nhất cho ấm trà. Nước hai chính là nước trà chuẩn nhất được tạo ra trong vòng 60-90 giây này thực sự tạo ra mùi vị thơm tho tuyệt diệu từ các cánh trà.
Cách thức pha trà của Nhật Bản: Dùng khăn lau sạch hộp đựng trà và thìa tre múc trà, tiếp theo dùng chổi tre ngâm nước nóng. Bát trà cũng được dội qua nước nóng, dùng khăn vải gai mịn lau lại cả mặt trong và mặt ngoài bát. Sử dụng thìa tre chuyên dụng xúc 3 thìa trà từ hộp trà bột ra bát đó. Rồi lấy Hishaku (gáo tre) múc đầy nước sôi và rót 1/3 vào bột trà đựng trong bát, nước còn thừa thì đổ lại vào siêu. Dùng chổi khuấy nhanh liên tục theo một chiều cho đến khi trà tan.
Nghi thức uống trà của Việt Nam: Khi dùng trà, phải rót sao cho các chén trà đều có nồng độ như nhau bằng cách kê khít các miệng chén lại và đưa vòi ấm quay vòng đều các chén. Trước khi uống đưa chén sang tay trái, mắt nhìn theo, sau đó đưa sang phải. Cầm chén uống trà phải xoay lòng bàn tay vào trong, dâng chén lên sát mũi để thưởng thức hương trà trước, sau đó tay che miệng hớp một hớp nhỏ. Người uống cũng phải chậm rãi mím miệng nuốt khẽ cho hương trà thoát ra đằng mũi và đồng thời đọng trong cổ họng nuốt chậm rãi để cảm nhận rõ vị trà trong khoang miệng.
Nghi thức uống trà của Nhật Bản: Chủ rót trà ra tách, nâng chén trà bằng hai tay mời khách. Sau đó, khách cúi chào, đón tách trà nóng từ tay chủ, đặt lên lòng bàn tay trái và dùng tay phải khẽ xoay tách trà có chỗ hoa văn đẹp nhất về phía mình, rồi từ từ uống 3 ngụm đến hết. Riêng ngụm cuối cùng phải phát ra tiếng “khà” nho nhỏ, biểu thị sự tán thưởng, khen ngợi. Thông thường, trong một buổi trà đạo sẽ có kèm một món bánh ngọt theo mùa, được thưởng thức trước khi người thưởng trà nhâm nhi vị trà đắng.
Tóm lại, tuy có cùng nguồn gốc Trung Hoa nhưng “văn hóa trà” tại Việt Nam và Nhật Bản đã được biến đổi rất nhiều để phù hợp với bản sắc, phong tục của mỗi nước. Khác với cách thưởng trà ở Việt Nam – không quá cầu kỳ, nhưng cũng không quá đơn giản thì với Nhật Bản, thưởng trà đã được nâng lên một tầm mới – văn hóa trà đạo, có ý nghĩa gắn liền với Phật Giáo, hướng đến sự thanh tịnh, thư thả, an yên tuyệt đối. Nếu bạn muốn trải nghiệm văn hóa trà đạo này, hãy ghé qua văn phòng Sobokuya nhé!
_________________________________________________________________________________________________________
Sobokuya Vietnam – Tư vấn, thiết kế, thi công phong cách Nhật Bản
Website: https://sobokuya.vn/
Fanpage : Sobokuya Vietnam
Address: R102, 01SH11, Vinhomes Ocean Park, Thị trấn Trâu Quỳ, Gia Lâm, Hà Nội.
Tel: (84) 03 8284 2525
Email: info@sobokuya.vn
Tôi tôn trọng sự sống của cây cối. Tôi quan niệm rằng những giá trị tuyệt vời nhất đều bắt nguồn từ tự nhiên.
Mang tinh thần Wabi Sabi trong văn hóa Nhật Bản, tận hưởng vẻ đẹp trong sự mất cân đối, đơn giản, dở dang mà tự nhiên đem lại, đó là điều khác biệt lớn của Sobokuya.
Và, chúng tôi không chỉ xây dựng những ngôi nhà đơn thuần, chúng tôi xây hạnh phúc.
Add: Toà R1.02, 01SH11, Vinhomes Ocean Park, Thị trấn Trâu Quỳ, Gia Lâm, Hà Nội, Việt Nam
Email: info@sobokuya.vn
Phone: (+84) 3 8284 2525
Add: 1878 Nishiide Oizumi, Hokuto, Yamanashi, Japan
Email: imai@sobokuya.life
Phone: (+81) 551 45 7177
Happiness is Simplicity – CEO Imai Hisashi
